Τα παραμύθια της Ίμβρου

Ενορχήστρωση – Ερμηνεία: Γιώργος Νταλάρας

Μουσική: Δημήτρης Κάσσαρης

Στίχοι: Εύη Τσιτιρίδου – Χριστοφορίδου


Τα παραμύθια της Ίμβρου

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΗΣ ΙΜΒΡΟΥ εκδόσεις Σαϊτης

Λογοτεχνική απόδοση-επιμέλεια Εύης Τσιτιρίδου-Χριστοφορίδου

Γράφει ο Δημήτρης Κάσσαρης

 

Εδώ και λίγες μέρες που παρέλαβα το βιβλίο “Τα παραμύθια της Ίμβρου”  από τις εκδόσεις Σαϊτη, τους ευχαριστώ  γι’ αυτό, δεν τόχω αφήσει από τα χέρια μου. Είναι ένα εντυπωσιακό «πολυβιβλίο», έργο ζωής για την συγγραφέα -παιδαγωγό Εύη Τσιτιρίδου, όπου πίσω από τον τίτλο της εργασίας της,  «λογοτεχνική απόδοση και επιμέλεια», υπάρχει το δικό της πραγματικό παραμύθι και η προσωπική της ιστορία με την οποία συνδέθηκε πριν από 15 χρόνια με το νησί. Ήταν τότε που γνώρισε τον Ίμβριο σύζυγό της Κωνσταντίνο Χριστοφορίδη, που είναι και ο συντονιστής αυτής της έκδοσης και επισκέφθηκε το πατρικό του στο νησί. Εκεί ψάχνοντας φωτογραφίες και αρχεία βρήκε και μια παλιά κασέλα που ανήκε στην προ-γιαγιά του. Όταν την άνοιξε ανακάλυψε μέσα έναν θησαυρό από παραμύθια γραμμένα στην Ιμβριώτικη ντοπιολαλιά από τα οποία, ως παιδαγωγός ύστερα από έρευνα,  επέλεξε εκείνα  τα παραμύθια που ήταν κατάλληλα για παιδιά. Όπως εξηγεί η ίδια σε συνέντευξή της στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ εκείνο τον καιρό τα  παραμύθια λέγονταν από μεγάλους και απευθύνονταν σε μεγάλους. Η συγγραφέας επέλεξε αυτά που θα μπορούσαν να ακούσουν και να διαβάσουν τα παιδιά, τα επιμελήθηκε γλωσσικά και έκανε την απόδοση στη νέο-ελληνική γλώσσα.

Αν και εκτός από μουσική γράφω και παρουσιάζω παραμύθια, αφήνω  την αναλυτική περιγραφή για τα 15 Ιμβριώτικα παραμύθια για τους ειδικούς της παραδοσιακής λογοτεχνίας και θα περιοριστώ στην περιγραφή αυτής της πανέμορφης έκδοσης.

Πρώτα όμως θα αναφερθώ στην προσωπική μου εμπλοκή στην έκδοση αυτή, ως συνθέτης του τραγουδιού στο cd που συνοδεύει το βιβλίο.

Παρακολουθώντας έμμετρα κείμενα και ποιήματα που γράφει στο προσωπικό της blog, η φίλη μου Εύη Τσιτιρίδου, έγιναν αιτία να γράψουμε μια σειρά από τραγούδια  για τα παιδικά βιβλία της. Κάποια στιγμή ένα από τα ποιήματα της που διέφερε από τα άλλα μου έκλεισε το μάτι διαφορετικά.

Το ποίημα Ίμβρος, της Εύης από την πρώτη στιγμή με ενέπνευσε για ένα βαθύτερο στοιχείο που περιέχει. Το δράμα μιας μικρής Βορειοανατολικής γωνιάς του Αιγαίου, που δια μέσου των χρόνων προσπαθούσε να επιβιώσει με κάθε τρόπο από «ηγεμόνες στρατηλάτες  απ’ της γης όλης τις στράτες».

Έτσι λοιπόν αφού το επεξεργάσθηκα μουσικά, το έστειλα σε μια πρώτη μορφή στους αγαπημένους φίλους μου, Εύη και Κωνσταντίνο. Έχω κρατήσει το μέιλ με τον ενθουσιασμό και την συγκίνησή τους όταν το άκουσαν. Η Εύη σκέφθηκε ότι το τραγούδι θα ταίριαζε με τα παραμύθια της Ίμβρου που η ανανεωμένη επανέκδοσή τους από τις εκδόσεις Σαϊτη είχε ήδη μπει στα σκαριά. Ο Κωνσταντίνος είπε «…το τραγούδι είναι κομμένο και ραμμένο για τη φωνή του Γιώργου Νταλάρα» κι εγώ χαμογέλασα και είπα, «τι καλά που θάτανε»… Και να που εκείνο το «τι καλά που θάτανε», εκείνο το αδύνατο να συμβεί, αυτό  που καθόλου δεν περιμένεις,  έρχεται και σε βρίσκει ολοφώτιστο.

Ευχαριστώ τον Γιώργο Νταλάρα που έντυσε την μουσική μου με τα πιο όμορφα ρούχα. Με μια ιδιαίτερα προσεγμένη ενορχήστρωση και με την αισθαντική ερμηνεία των στίχων. Για την αγκαλιά που μας άνοιξε και για το ήθος του ανθρώπου που γνώρισα.

Δυο λόγια για την έκδοση των Παραμυθιών της Ίμβρου.

Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο θαυμάζεις την πλούσια εικονογράφηση του πολυβραβευμένου Νικόλα Ανδρικόπουλου που πλαισιώνει τους μύθους, τους θρύλους και τα λαϊκά παραμύθια από την Ιμβριακή παράδοση. Πολύ ενδιαφέρουσα επίσης είναι η ιστορική αναδρομή ξεκινώντας από τα αρχαία χρόνια, όπου η Ίμβρος μαζί με την Τένεδο, αναφέρονται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα, και συνεχίζει διατρέχοντας τις εποχές μέσα από ιστορικές καταγραφές, φωτογραφίες και πληροφορίες για τις επιδρομές και τις αλώσεις που δέχθηκε το νησί …«ξένοι και ντόπιοι αφεντάδες, της ράτσας μου σκυφτοί ραγιάδες, διαμοιράσαν ό,τι είχα φάγαν όλη μου την προίκα». Φτάνοντας ως τις μέρες μας όπου διαβάζουμε για το γεγονός της ανασύστασης  της ελληνικής παιδείας ύστερα από 51 χρόνια, με την επαναλειτουργία των σχολείων.

Τα 15 λαϊκά παραμύθια, οι  μύθοι, οι θρύλοι και οι παραδόσεις της Ίμβρου, που προέρχονται από αρχειακό υλικό διαβάζονται ευχάριστα και απευθύνονται σε μικρούς και μεγάλους. Περιλαμβάνει πρόλογο του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, καθώς η Ίμβρος είναι η ιδιαίτερη πατρίδα του. Ανάμεσα από τις καλαίσθητα διακοσμημένες σελίδες του, υπάρχει  πλούσιο υλικό σε ό,τι αφορά το νησί όπως τοπωνύμια, γλωσσάρι, βιβλιογραφία, φωτογραφίες από οικογενειακά αρχεία, το ποίημα Ίμβρος και η παρτιτούρα της σύνθεσης, την οποία ο εκδοτικός οίκος μου έκανε την τιμή, να την συμπεριλάβει σε δύο σελίδες του βιβλίου και βέβαια το cd με το τραγούδι το οποίο μπορείτε να ακούσετε παρακάτω:

Ευχαριστώ

Δημήτρης Κάσσαρης

Ιούνιος 2018


Η Αγγελική Βαρελά για "Το θεατράκι του ουρανού"

Προτότυπη ιστορία με οικολογικό μήνυμα, για την σημασία της αρμονικής συνύπαρξης για το κοινό καλό. Μεγάλο μέγεθος, με πλούσια και μαγευτική εικονογράφηση για την οποία βραβεύτηκε η Σοφία Φόρτωμα, ήταν επίσης υποψήφιο στη λίστα για το Κρατικό βραβείο 2005. ΕΛΛ.ΓΡΑΜΜΑΤΑ

Το θεατράκι είναι μια εισαγωγή στη μουσική μ’ έναν παραμυθιακό και ταυτόχρονα χιουμοριστικό τρόπο. Ο συγγραφέας γνώστης και ενεργό μέλος της Εθνικής λυρικής σκηνής, έχει τον κατάλληλο τρόπο και την ανάλογη ευαισθησία να μυήσει τα παιδιά σ’ αυτό το χώρο, εφευρίσκοντας λέξεις, ευρήματα και συγκίνηση. Η Μουσικοπολιτεία του και ο νεαρός μαέστρος ευαισθητοποιούν τα παιδιά στον τομέα της Μουσικής. Είναι και η ζωγραφική της Σοφίας Φόρτωμα που συνοδεύει όλα αυτά με τρόπο μαγευτικό!

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΑΡΕΛΛΑ – “διαδρομές”


Η Λότη Πέτροβιτς - Ανδρουτσοπούλου για "Το Χειμωνόσπιτο"

Στο λογοτεχνικό περιοδικό “ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ” – καλοκαίρι 2017

Το Χειμωνόσπιτο δεν μοιάζει με κανένα άλλο σπίτι. Είναι ζωντανό, χωρίς ιδιοκτήτες, κι έχει φίλους όλα τα στοιχεία της φύσης που το επισκέπτονται. Στεγάζει την Ξενοιασιά και την Ευτυχία και είναι πάντα ανοιχτό για όποιον αγαπάει τα βιβλία, την ησυχία, την καλή μουσική, την μουσική της φύσης. Τριγύρω του λοιπόν πλάθονται τραγούδια και μαγευτικές εικόνες. Μόνο ένας επισκέπτης δεν θα καταλάβει τη μαγεία του, ο Ήτα -Ύψιλον. Έτσι τελικά ο κύριος αυτός θα βγει από το παραμύθι – ένα παραμύθι πρωτότυπο και ποιητικό, με πλούσια φαντασία, υπέροχη εικονογράφηση και πολλή μουσική (το βιβλίο συνοδεύεται από cd με τα τραγούδια της ιστορίας, σε μουσική Νίκου Ξανθούλη και με στίχους και τραγούδι από τον συγγραφέα).


Εύη Τσιτιρίδου για "Το Χειμωνόσπιτο"

“ΕΝΑ ΧΕΙΜΩΝΟΣΠΙΤΟ για ΟΛΕΣ τις ΕΠΟΧΕΣ”, γράφει η παιδαγωγός και συγγραφέας Εύη Τσιτιρίδου

Δεν υπάρχει αφεντικό, ούτε κανένας ιδιοκτήτης εδώ, δεν ανήκει σε κανέναν, όλα είναι για όλους, όποιος θέλει μπορεί να έρθει, να φάει και να πιεί, να ξαποστάσει και να ονειρευτεί, να πετάξει και να χαθεί, να φύγει και να ξανάρθει. Αυτό είναι «Το Χειμωνόσπιτο» του Δημήτρη Κάσσαρη, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Καλέντης. Ένα αλληγορικό παραμύθι για κάθε αναγνώστη, ίσως περισσότερο για τους ενήλικες. Για να θυμηθούν πόσα πολύτιμα έχουν χάσει κι αφότου τα έχασαν, δυστυχώς τα ξέχασαν. Αμφίβολο αν θα μπορέσουν να τα επαναφέρουν στη μνήμη τους κι από εκεί στην καρδιά τους. Αμφίβολο αν θα μπορέσουν να τα επανεφεύρουν στους καιρούς που έρχονται.

Στο «Χειμωνόσπιτο», που δεν μοιάζει με κανένα άλλο σπίτι, αλλά θα μπορούσε να είναι και κάθε σπίτι, όλα έχουν ζωή και μουσική. Η ύπαρξή τους έχει μια θεμελιώδη αποστολή: την αυθόρμητη, ανιδιοτελή προσφορά. Τη χαρά του μοιράσματος που τίποτα δεν υπονοεί και τίποτα ως αντάλλαγμα δεν διεκδικεί, ούτε με δεύτερες, σκοτεινές σκέψεις κυκλοφορεί. Κι αυτή η χαρά διατρέχει το Χρόνο σε κάθε του στιγμή. Από το ξημέρωμα και την αυγή ως το μεσημέρι κι από το δειλινό ως το σούρουπο και το καληνύχτισμα. Και πάλι από την αρχή. Όλα τα στοιχεία της ζωής συνεργάζονται αρμονικά για να ποιήσουν χαρά: η βροχή, ο αέρας, ο ήλιος, η γη. Και όλα πετυχαίνουν συνεργασία αγαστή. Καθένα με τον τρόπο του, με τη διαφορετική του ουσία. Ξεχωριστό και αναντικατάστατο στο γαϊτανάκι της προσφοράς.

Το «Χειμωνόσπιτο» εκπέμπει μαγεία, χωρίς να είναι μαγικό. Όλα επάνω του είναι τόσο αναμενόμενα φυσιολογικά. Τι κι αν βάζει το παλτό του κι ανάβει την πίπα του όταν πιάνει αέρας δυνατός. Τι κι αν τραπεζώνει -με τη βοήθεια του χαριτωμένου ποδηλάτη Μεσημεράκη, που καταφθάνει στην ώρα του και στρώνει τα ηλιοσερβίτσια νοικοκυρεμένα και με τάξη- τις εκατό λάμπουσες θυγατέρες του Ήλιου. Τι κι αν καλύπτει ολόκληρο το φωτεινό ημισφαίριο της γης. Τι κι αν η πόρτα, τα παράθυρα, τα έπιπλά του, το τζάκι του, η καμινάδα, ακόμη κι ο καπνός του κουβεντιάζουν μ’ ανθρώπινη φωνή κι ενίοτε φιλοσοφούν σαν σοφοί δάσκαλοι και γέροντες μοναχοί. Τίποτα απ’ όλα αυτά, καθώς διαβάζεις, δεν σου φαίνεται παράξενο ή εξαιρετικό. Ίσως γιατί όλα μαζί φτιάχνουν ένα παραμύθι που πολύ λαχταράς να είναι αληθινό κι εσύ να πορεύεσαι μέσα σ’ αυτό…

Η γλώσσα του Δημήτρη Κάσσαρη είναι υπέροχα γλαφυρή. Όσο και όπως πρέπει παραμυθένια. Κάθε του λέξη εναποτίθεται με τρυφερότητα και ηρεμία, χωρίς περιττές εξάρσεις, φωνασκίες και κομπασμούς. Και όλες μαζί συνθέτουν ένα πανέμορφο αφηγηματικό παζλ, όπως το ουράνιο τόξο της αρχής του βιβλίου, που «σαν κολιέ από πολύτιμα πετράδια τυλίγεται γύρω από το λαιμό της γης». Διαβάζεις και γαληνεύεις. Ξεκουράζεται η ψυχή σου. Ημερεύει το πνεύμα σου. Αυτό το βιβλίο διαθέτει μια αύρα θεραπευτική. Και βέβαια εδώ βάζει το χεράκι της, ή μάλλον τις νότες της, και η κυρία Μουσική.

Είχα καιρό να διαβάσω και τόσο όμορφα παιδικά ποιήματα. Γραμμένα με τρυφερή φροντίδα, από έναν άνθρωπο που ζει και δημιουργεί μέσα στη μουσική, κυριολεκτικά λάμπουν και φωτίζουν το συνολικό αποτέλεσμα του βιβλίου. Πριν ακόμη τα ακούσεις μελοποιημένα υπέροχα από τον Νίκο Ξανθούλη και τραγουδισμένα από το συγγραφέα και τη Μαριανίκη Ξανθούλη στο μουσικό CD που συνοδεύει το βιβλίο, σε έχουν ταξιδέψει στη μελωδία της ευτυχίας. Και δεν εννοώ ασφαλώς την ομώνυμη κλασική ταινία, αλλά τη μελωδία με την οποία ηχεί μέσα στον καθένα μας η προσωπική του εκδοχή της ευτυχίας. Τη «χρωματιστή» αφήγηση και τη σκηνοθετική επιμέλεια του παραμυθιού στο CD έχει κάνει η Λίλα Μουτσοπούλου. Το φροντισμένο από μια πλειάδα άξιων συντελεστών CD συμπληρώνει επάξια το βιβλίο

Οι ζωγραφιές του πάντα εξαιρετικού Βασίλη Παπατσαρούχα είναι εξίσου ποιητικές. Τα ψυχρά, «χειμωνιάτικα» χρώματα, δουλεμένα παράλληλα με θερμές λεπτομέρειες και ασπρόμαυρα σκίτσα-σχόλια, δημιουργούν σελίδα τη σελίδα ανάμεικτα συναισθήματα, θετικά και αρνητικά, όπως και οι μέρες και οι νύχτες μας σε αυτή τη ζωή. Καταφέρνουν, ωστόσο, με έναν αδιόρατα αριστοτεχνικό τρόπο να επιβάλλεται και να ξεχωρίζει έναντι όλων η οικειότητα, η ευγένεια, η ευπροσήγορη συνομιλία με την αφήγηση, η σχεδόν σκηνογραφική τους απόδοση. Τον «κακό» της ιστορίας, τον Ήτα – Ύψιλον με το ημίψηλον, που ταξιδεύει με έναν ιπτάμενο ηλεκτρονικό υπολογιστή, κυκλοφορεί με ύφος και ένα μακρύ πούρο στο στόμα και προσγειώνεται απρόσκλητος και απειλητικός στο Χειμωνόσπιτο για να φέρει τα πάνω κάτω και να οικειοποιηθεί και τα πάνω και τα κάτω, τον έχει πολύ εύστοχα ζωγραφίσει ως παχυλό και αχόρταγο τραπεζίτη. Και δεν εννοώ, βέβαια, τον ομώνυμο «εκπρόσωπο» της ανθρώπινης οδοντοστοιχίας, αλλά όλους αυτούς που όχι απλώς δείχνουν τα δόντια τους, αλλά τα μπήγουν κιόλας στις σάρκες αυτού του κόσμου, κάνοντάς μας το βίο αβίωτο με πληγές, πόνους και καταστροφές.

Δεν θα σας μαρτυρήσω το τέλος του παραμυθιού. Αξίζει να το τελειώσει κανείς μέσα του όπως και όπου τον οδηγήσει η εμπειρία της ανάγνωσης και ακρόασής του. Θα σας πω μόνο ότι για μένα λειτούργησε λιγότερο ως παραμύθι και περισσότερο ως παραβολή. Που όσες φορές και να τη διαβάσεις, πάντα έχει κάτι ακόμη να σου πει. Ανεξάντλητη, ευφάνταστη, ευρηματική. Που μπορεί να τραγουδηθεί ή και στο θέατρο να παιχτεί. Που μπορεί αμέτρητες φορές να ζωγραφιστεί. Στα όνειρά μας ή πάνω στο χαρτί. Που μπορεί -το σπουδαιότερο- σε μικρές καθημερινές πράξεις να μετουσιωθεί και τη ζωή μας να κάνει ανεκτίμητα ουσιαστική και τρυφερή. Και ξέρετε τι χάρηκα και τι με γοήτευσε πιο πολύ σε αυτό το βιβλίο; Το ότι είναι η προσωποποίηση της πατρικής αγκαλιάς, σκέψης, φροντίδας και συμβουλής. Γιατί γράφτηκε, ζωγραφίστηκε και μελοποιήθηκε από τρεις υπέροχους άντρες, που αποδεικνύουν περίτρανα πως η Αγάπη, η Ομορφιά, η Ευγένεια, η Ευαισθησία, η Φαντασία, η Προσφορά και η Στοργή είναι γένους θηλυκού μόνο στη γραμματική!


Ο Χρήστος Σιάφκος για το "Περιπέτεια στον πλανήτη Μελιτζάν"

Όχι δεν πρόκειται για σενάριο μιας ακόμα χολιγουντιανής ταινίας επιστημονικής φαντασίας,  αλλά για το νέο παιδικό βιβλίο του Δημήτρη Κάσσαρη ( εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ), εικονογραφημένο μάλιστα από τον ίδιο. Ήρωάς του αυτή τη φορά, είναι ο αστρονόμος Γαλιλαίος Εξαίρετος, ο οποίος έχει μια ξεχωριστή ικανότητα: αντιλαμβάνεται τον κίδυνο πολλές ώρες πριν.
Με γερές μουσικές σπουδές, εκπαιδευτική εμπειρία, και κυρίως με καριέρα ερμηνευτή κλασσικού τραγουδιού σην Εθνική Λυρική Σκηνή, ο Δημήτρης Κάσσαρης, έχει λάβει μέρος σε παιδικές όπερες εκτός των άλλων. Από το 1993 όμως δεν περιορίζεται στο να τραγουδάει για τα παιδιά άλλα να τους γράφει και βιβλία. Οδηγός του η Μουσική και θέματα της καθημερινότητας.

Χρήστος Σιάφκος

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ


Η Σταυρούλα Τσούπρου για το "Περιπέτεια στον πλανήτη Μελιτζάν"

Με αρκετές δόσεις υπερρεαλισμού, του είδους εκείνου που ζει και βασιλεύει στα παραμύθια, ο Δημήτρης Κάσσαρης,(μέλος του μόνιμου καλλιτεχνικού δυναμικού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, αλλά και του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου),παρουσιάζει στους αναγνώστες του μια αληθινά εξαίρετη ιστορία για την οικογένοια Εξαίρετου.

Η ευρηματικότητα δεν σταματά στο οικογενειακό όνομα αλλά επεκτείνεται στα ονόματα όλων σχεδόν των ηρώων αλλά και των τόπων, ενώ οι συναρπαστικές εξελίξεις της πλοκής, δημιουργούν πράγματι μια ατμόσφαιρα γνήσιας περιπέτειας. Κατά τη διάρκεια της εξιστόρηση, της οποία τα ηνία κρατά ένας σίγουρος για τον εαυτό του αφηγητής, (τόσο σίγουρος ώστε πραγματοποιεί με άνεση και χωρίς να μπερδεύει τους αναγνώστες του, άλματα εμπρός και πίσω στο χρόνο), ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρεία να αναφερθεί σε(και ταυτόχρονα πολύ έξυπνα να σατυρίσει), μια σειρά από θέματα -προβλήματα με τα οποία οι μεγάλοι έχουν φορτώσει ελαφρά τη καρδία τα παιδιά, όπως: η καταστροφή του περιβάλλοντος, οι πόλεμοι, η βουλιμία των δημοσιογράφων, οι μεθοδευμένες συχνά για λόγους αντιπερισπασμού εκτονώσεις των “φιλάθλων”.
Μια μάλλον συνηθισμένη οικογένεια, στην οποία συμβαίνει ένα ιδιαίτερα ασυνήθιστο περιστατικό, και ένας πλανήτης, του οποίου το μυστικό αποκαλύπτεται στο μέσον του βιβλίου, συνθέτουν μια προτότυπη αφήγηση από έναν ταλαντούχο παραμυθά.

Σταυρούλα Τσούπρου 
Φιλόλογος – Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
για την ΑΥΓΗ


Η Αγγελική Βαρελά για "Το τσουρεκόσπιτο"

Από την Αγγελική Βαρελά στο λογοτεχνικό περιοδικό “Διαδρομές” 

Ο ευρηματικός τρόπος της αφήγησης, με αφομοιωμένα, τα παραδοσιακά στοιχεία, κάνει το βιβλίο αυτό ευχάριστο, ένα ακόμα παράδειγμα του πώς μπορούν οι αναμνήσεις ενός μεγάλου να γίνουν ενδιαφέρον ανάγνωσμα για τα σημερινά παιδιά, όταν ο συγγραφέας αποφεύγει τη στείρα νοσταλγία «παλιών καλών καιρών» ή τη σκέτη εξιστόρηση στερημένων παιδικών χρόνων.


Παρουσίαση ποιητικής μου συλλογής "ΑΛΛΙΩΣ" στις εκδόσεις Γαβριηλίδη

Πριν σας διαβάσω ορισμένα ποιήματα, να σας ευχαριστήσω που με τιμάτε με την παρουσία σας σε αυτή την πρώτη παρουσίαση του ΑΛΛΙΩΣ, όπου οι ανησυχίες μου κατατέθηκαν και συγκεντρώθηκαν μέσα σε ένα μικρό καλαίσθητο βιβλίο και φιλοδοξούν να φτάσουν να χαϊδέψουν τις χορδές της καρδιάς σας.
Πολλά απ’αυτά τα ποιήματα έχουν διαφορετική αφετηρία, άλλα ως απλές ημερολογιακές σημειώσεις, ταξιδιωτικές εντυπώσεις,  υπαρξιακές σκέψεις, και άλλα απλά ως στίχοι τραγουδιών…

Είναι μία συνήθεια που την εξασκώ από νέο παιδί, πάντα μ’ ένα λεξικό δίπλα μου για την αγάπη της γλώσσας, μια συνήθεια παράλληλη με τις διάφορες άλλες κακές συνήθειες της εφηβικής ηλικίας όπως λέει και το τραγούδι του Μίλτου Πασχαλίδη.

Θέλω να πω η σχέση μου με τον λόγο δεν είναι μία σχέση που ξεκίνησε τώρα ξαφνικά, σχέση περιστασιακή. Απλά, όπως μεγαλώνοντας ωριμάζουν οι τρόποι και τα έργα μας, έτσι ωρίμασαν και οι λέξεις, οι σκέψεις, και τα εκφραστικά μέσα, αλλά αυτό θ’ αφήσω να το κρίνουν άλλοι, περισσότερο αρμόδιοι από μένα.

Το «ΑΛΛΙΩΣ», που αποτελείται από είκοσι, συν εννιά μικρά, αυτοτελή ποιήματα, χωρίζεται σε δύο ενότητες: «Ψυχή Αλλιώς» και «Ανεξίτηλη μνήμη».

Θεώρησα καλό να αρχίσω, ως ποίημα έναρξης της συλλογής, με το ποίημα «Ποίηση», σαν ένα φόρο τιμής στους ποιητές και γενικά τους συγγραφείς που με καθόρισαν και με τα χρόνια μου έβαλαν στο μυαλό σκέψεις και ανησυχίες, να θέλουν να εκφραστούν λυρικά, ποιητικά.

Ποιητές όπως οι Καβάφης, Καρυωτάκης, Σεφέρης, Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος και άλλοι, ως τους Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Κική Δημουλά, Τίτος Πατρίκιος, κι ακόμα, Αντώνης Φωστιέρης, Αργύρης Χιόνης, κ.ά., πλούσια ποιητική παρακαταθήκη, για ν’ αναφέρω μόνο κάποιους από Έλληνες.
Δεν είναι βέβαια τυχαία και τα δύο Νόμπελ, στον Γιώργο Σεφέρη το 63 και στον Οδυσσέα Ελύτη το 79, έτσι όπως και η ποίηση ξεκίνησε από τον Όμηρο. 

Για το επόμενο ποίημα θα χρησιμοποιήσω ένα μικρό απόσπασμα από τον λόγο του Οδυσσέα Ελύτη, στην τελετή της απονομής του Νόμπελ λογοτεχνίας

  «…στο βάθος η ποίηση είναι η τέχνη να φτάνεις προς αυτό που σε υπερβαίνει. Από τα μυριάδες μυστικά σήματα, που μ’ αυτά είναι διάσπαρτος ο κόσμος να μπορείς να συνθέσεις λέξεις και από τις λέξεις φράσεις που η αποκρυπτο-γράφησή τους να σε φέρνει πιο κοντά στην βαθύτερη αλήθεια.»

 

ΨΥΧΗ

Κάτι ανασαίνει, αιωρείται στον αέρα
Ανάμεσα από σκόνη, σωματίδια και ρύπους
Κάτι βαθύ γι’ αυτούς που υψώνουνε κεραία
Στο άφαντο και πιάνουνε μηνύματα και χτύπους

Κάποιου άλλου κόσμου φωτεινού, ευρύ σαν σάλα
Ασύνορου και άπειρου, διαθλασμένου τόπου
Απ’ της ψυχής τα υψηλά και τα μεγάλα
Του πνεύματος τ’ανέσπερα τοπία του ανθρώπου  

 

ΑΛΛΙΩΣ

Να μηδένιζα τούτη την αντίστροφη μέτρηση

Το μηδέν της ύπαρξης

Το ανύπαρκτο είναι να μηδένιζα

Ζωή αλλιώς, ο χρόνος να μετρήσει

Να ακύρωνα τις ματαιωμένες αφετηρίες

Τόσες αφίξεις νέων απόντων

Τις σιωπηρές συναλλαγές να ακύρωνα

Ταξίδι αλλιώς, η επιτυχία να οριστεί

Να γκρέμιζα τους πύργους αλαζονείας

Τόσα βάθρα αθλίων ρητόρων

Την ευφράδεια των αποσιωπήσεων να φώναζα

Νόημα αλλιώς, οι λέξεις να ηχήσουν

Να θρυμμάτιζα τούτη τη ραγισμένη πορσελάνη

Την απομίμηση του ατόφιου

Τόσους νάρκισσους καθρέφτες

Σωτήρων εκπροσώπων να θρυμμάτιζα

Αλήθεια αλλιώς, η μέρα να χαράζει

Το μέγα τίποτα, χυδαίο και φτηνό

Κι άλλα μεγάλα σε Καιάδα ολισθηρό

Σύννεφο, σκόνη να υψωθεί

Να ανα-προσδιοριστεί

Ψυχή αλλιώς, ο κόσμος εαυτός

 

Πριν από μία εβδομάδα, ήταν η επέτειος θανάτου του Μάνου Χατζιδάκι. Την ημέρα που πέθανε στις 15 Ιουνίου 1994, εμφανιζόμουν στο Ηρώδειο, με την  Εθνική Λυρική Σκηνή, όπου παίζαμε την όπερα «Φαουστ» των Γκουνό – Γκαίτε. Η είδηση του θανάτου του, αναφέρθηκε από τα μεγάφωνα και τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή.

Εκείνο το λεπτό σιγής, πλάστηκε σαν πλαστελίνη μέσα μου ώσπου αυτή η στιγμή να πάρει τη μορφή ποιήματος, υπό τον τίτλο, «Οινοχόος». Όμως θα σας αποχαιρετίσω με δύο άλλα και διαφορετικά ποιήματα. Με ένα ελαφρύ σαν φτερό και με ένα «Δίχως».

ΔΙΧΩΣ

Ζωγραφίζω μάσκες

Μάσκες δίχως έκφραση

Ψυχή ζωγραφίζω

Ψυχή και έκφραση δίχως μάσκες ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω στόχους

Στόχους δίχως βέλη

Τόξα τεντωμένα ζωγραφίζω

Τόξα και βέλη δίχως στόχους ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω προορισμούς

Προορισμούς δίχως πυξίδα

Να σηκώνω άγκυρες ζωγραφίζω

Άγκυρες και πυξίδα δίχως προορισμούς ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω καθρέφτες

Καθρέφτες δίχως μάτια

Μουσική ζωγραφίζω

Μουσική και μάτια δίχως καθρέφτες ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω βυθούς

Βυθούς δίχως βάθος

Ανακτώ ύψος ζωγραφίζω

Ύψος και βάθος δίχως βυθούς ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω κουμπιά

Κουμπιά δίχως δάχτυλα

Εμπειρία ζωγραφίζω

Εμπειρία και δάχτυλα δίχως κουμπιά ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω άρωμα

Άρωμα δίχως αφή

Πάθος ζωγραφίζω

Πάθος και αφή δίχως άρωμα ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω ταβάνι

Ταβάνι δίχως ιδέες

Να με τινάζει πνεύμα ζωγραφίζω

Πνεύμα και ιδέες δίχως ταβάνι ζωγραφίζω.

 

Ζωγραφίζω το τέλος

Τέλος δίχως τώρα

Να φωνάζω παρόν ζωγραφίζω

Παρών και τώρα δίχως τέλος ζωγραφίζω.

…..

 

ΝΙΟΤΗ

Είπα να δώσω το όνομά σου

Σ’ αυτό το βρέφος-ποίημα

Που τυχαία καθώς γεννιόταν

Με ρώτησε:

Τι ώρα είναι σήμερα;

Κι εγώ του έδειξα εσένα

Μπα! Πήγε κιόλας άνοιξη; είπε

…..

Σας ευχαριστώ

Δημήτρης Κάσσαρης


Ο Νίκος Ξανθούλης για "Το Χειμωνόσπιτο"

Όταν μου είπαν να αναλάβω τη μελοποίηση των ποιημάτων του “Χειμωνόσπιτου”, διαπίστωσα ότι είναι ένα από τα πιο όμορφα ποιητικά κείμενα για παιδιά που έχω διαβάσει μέχρι τώρα. Το να βρεθεί στα χέρια σου ένα κείμενο που φέρει μέσα του την πιο αγνή ζεστασιά και αυτό καταγράφεται μέσα από αντικείμενα, μέσα από όμορφες εικόνες, είναι μια ευλογία για τον συνθέτη.

Νίκος Ξανθούλης

Συνθέτης, μουσικός της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.